"Panna młoda rozebrana przez swych kawalerów, jednak", czyli inaczej "Wielka szyba"

Wielka szyba (1915 - 1923) Marcela Duchampa nie jest dziełem abstrakcyjnym, jak mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Jest to figuratywne przedstawienie, które komentuje pewną sytuację. Jaką? 

Panna młoda rozebrana przez swych kawalerów, jednak, Marcel Duchamp, 1915 - 1923

Jak widać, obraz jest podzielony na dwie części - górną i dolną. Zacznę od górnej. Po lewej stronie jest panna młoda. To prawda, nie wygląda konwencjonalnie, przypomina modliszkę. Nastawia antenę, która ma jej pomóc znaleźć męża. Ślub to konieczność narzucona przez tradycję, normy społeczne i kościół. Narzeczona ugina się pod ich ciężarem. Dziewczyna ma dwa wyjścia, albo wyjść za mąż, albo zostać starą panną, czego oczywiście nie chce. Wybiera ślub.

Podwieszona chmura z trzema oknami jest symbolem chrześcijaństwa, a konkretnie Ostatniej Wieczerzy Leonarda da Vinci, w której Chrystus został przedstawiony na tle podobnych okien. 

Ostatnia Wieczerza, Leonardo da Vinci, 1495 - 1498

W dolnej części pracy Duchampa mamy przedstawionych dziewięciu kawalerów, którzy mają reprezentować różne typy męskie. Znajdują się w lewej części obrazu. 

Nine malice moulds, Marcel Duchamp, 1915

Każdy z nich jest inny, ma inną sylwetkę, ale wszyscy są stłoczeni blisko siebie, w tych samych kolorach. 
Obok nich znajduje się maszyna w kształcie prostopadłościanu. która w wolnym tłumaczeniu oznacza bezsilnikowy młyn wodny (fr. Glissière contenant un moulin eau).

Glissière contenant un moulin eau (en métaux voisins), Marcel Duchamp, 1915

W centrum dolnej części szyby mamy przedmiot przypominający bębny, bądź perkusję. Skojarzenie jest mylne, ponieważ mamy do czynienia z młynkiem do czekolady, w którym mielono ziarna cocoa, zawierające endorfinę, czyli hormon szczęścia. 

Chocolate Grinder, Marcel Duchamp, 1914
"Obraz" wyraźnie dzieli się na dwie części - damską i męską. Rozgranicza je i oddziela od siebie. Kobieta jest zdeterminowana, aby wyjść za mąż. Mężczyźni natomiast są cały czas pod wpływem endorfiny. Nie kieruje nimi wiara chrześcijańska, jak w przypadku kobiety, lecz jakaś siła, może Wszechświat. Są także pobudzeni seksualnie, pragną panny młodej.

W 1921 roku Wielka szyba diagonalnie popękała. Duchamp, kiedy to zobaczył uznał, że dzięki temu, dokonało się niematerialne połączenie pomiędzy kobietą i mężczyzną, eteryczna więź między nimi. Przez przypadek dzieło zyskało nowe znaczenie, które w pełni pasowało do koncepcji artysty, więc postanowił tego nie zmieniać.

Panna młoda rozebrana przez swych kawalerów, jednak, Marcel Duchamp

Marcel Duchamp umieścił w swojej pracy symbole "magiczne", związane z wróżbiarstwem, tarotem, numerologią. 
W górnej części grubą, czarną kreską, obok postaci kobiety rysuje się cyfra 1 - w tarocie nazywana jest kartą maga, który symbolizuje człowieka, jego moc twórczą, a za zadanie ma uświadomienie sobie, że jest panem swej woli i potrafi przezwyciężyć napięcia i rozterki duchowe. Panna młoda przypomina pędzący rydwan, co z kolei oznacza energię, siłę i świadome dążenie do celu, szybkość w działaniu. Wszystkie te cechy pasują do interpretacji postaci narzeczonej.

W dolnej części obrazu, po prawej stronie widać przeźroczyste okręgi, które oznaczają słońce, a słońce to symbol szczęścia i energii. Fakt ten łączy się z endorfiną, pod której wpływem są kawalerowie. W maszynie bezsilnikowej mamy umieszczone młyńskie koło, które także ma swoje znaczenie. Oznacza koło fortuny, czyli zmienność losu, wpływającego na życie człowieka. Mężczyźni są poddani takiemu kołu fortuny, ponieważ na tym opiera się ich życie, na zmienności.

Oba te światy - damski i męski łączą się i uzupełniają nawzajem, choć są zupełnie różne. Muszą ze sobą korespondować, ponieważ to dzięki nim istnieje człowieczeństwo.

3 komentarze:

  1. Musimy przyznać, że jest to bardzo interesujący post. Z pewnością będzie inspiracją do wielu tematów.

    OdpowiedzUsuń
  2. Bardzo ciekawie wytłumaczone! dzięki ;)

    OdpowiedzUsuń

Copyright © 2014 Sztuki Nigdy Nie Za Wiele , Blogger