Kilka słów o Magdalenie Abakanowicz i wystawie "Ślady istnienia"

Kilka słów o Magdalenie Abakanowicz i wystawie "Ślady istnienia"

W Galerii Dworcowej we Wrocławiu trwa właśnie wystawa retrospektywna dzieł Magdaleny Abakanowicz (1930 - 2017). Ponad 100 rzeźb i rysunków, pochodzących z prywatnej kolekcji artystki prezentowanych jest w siedmiu miejscach, także w przestrzeniach publicznych. Główna część wystawy znajduje się w galerii na pierwszym piętrze Dworca Wrocław Główny. Mieliśmy okazję zobaczyć jej prace także w Muzeum Współczesnym Wrocław oraz w Przejściu Świdnickim - przyszłej miejskiej bibliotece. Pozostałe rzeźby zlokalizowane są w wirydarzu Muzeum Architektury, na lotnisku - Starachowice, na dziedzińcu Synagogi pod Białym Bocianem, w Dzielnicy Czterech Świątyń i przy Bastionie Ceglarskim. Wystawa potrwa do 25 sierpnia.


Magdalena Abakanowicz to światowej sławy polska artystka awangardowa, znana głównie z wykorzystania tkanin w swoich rzeźbach. Urodziła się w arystokratycznej rodzinie o polsko - rosyjskich korzeniach w 1930 roku. Kształciła się w warszawskiej ASP, a następnie sopockiej PWSSP. Tuż po dyplomie zajmowała się przez pewien czas malarstwem, które szybko porzuciła, wybierając rzeźbę.

Twarze nie będące portretami

Jej pierwszym, ważnym dokonaniem stały się Abakany, nazwane tak od jej nazwiska, czyli monumentalne, trójwymiarowe instalacje z tkaniny artystycznej, wykonane z barwionego, sizalowego włókna. Pokazane w 1962 roku na Międzynarodowym Biennale Tkaniny w Lozannie zdobyły uznanie krytyków. Z koli trzy lata później artystka została nagrodzona za swoją innowacyjną pracę z tkaniną i rzeźbą złotym medalem na Biennale Sztuki w Sao Paulo. Wtedy rozpoczęła się jej międzynarodowa kariera.

W latach 70' i 80' Artystka zmieniła nieco swój dotychczasowy styl, jej rzeźby stały się większe i bardziej reprezentacyjne, zachowując przy tym pierwiastek abstrakcyjności. Abakanowicz zaczęła tworzyć Alteracje, czyli serię rzeźb przypominających ciała ludzkie, puste skorupy. W latach 1976 - 1980 powstała seria Plecy, przedstawiająca ludzki korpus. Jej najbardziej polityczna praca to Tłum (1986 - 1987) , skierowana przeciw reżimom komunistycznym dotykającym narody bloku wschodniego. Praca miała symbolizować wyobcowanie polityczne, społeczne i kulturowe. W latach 1990 - 1991 artystka powróciła do bliskiego jej tematu i stworzyła Tłum, zmieniając materiał. Zastąpiła worki jutowe i żywicę brązem, z którego odlała rzeźby.

Odwróceni, 1933 - 1994

Na uwagę zasługują także Gry wojenne, przedstawiające ujęte w stalowe obręcze pnie drzew, przypominające pociski artyleryjskie. Artystka starała się łączyć sztukę z naturą, stąd też w jej pracach pojawiają się naturalne materiały.

Ostatni projekt Abakanowicz to Agora - seria odlewanych żelaznych figur bez głów, których powierzchnia przypomina korę drzew, czy pomarszczoną skórę.

Retrospektywna wystawa artystki pokazuje rozwój jej twórczości. Przedstawia Magdalenę Abakanowicz jako światowej sławy artystkę, kobietę, Polkę, której prace eksponowane są na całym świecie.

Magdalena Abakanowicz w pracowni, fot. Jarosław Pijarowski, 2010

20 kwietnia 2017 roku Magdalena Abakanowicz zmarła, dlatego wystawa nosi tytuł Ślady istnienia i powstała w hołdzie dla artystki.
Eileen Gray i jej modernistyczna willa E1027

Eileen Gray i jej modernistyczna willa E1027

Wnętrze domu E1027 z meblami projektu Eileen Gray i freskami Le Corbusiera

Eileen Gray to architektka i projektantka mebli, pochodząca z Irlandii, która dziś jest uznawana za jedną z pionierek wczesnego modernizmu w architekturze. Jednak nie zawsze tak było. Za życia jej projekty i realizacje nie zostały docenione, mało tego - nawet były przypisywane komuś innemu! Komu? Jednemu z najsłynniejszych architektów XX wieku, o ile nie jednemu z najsłynniejszych architektów w ogóle. Le Corbusierowi.

Jednak zanim do tego wszystkiego doszło...

Eileen Gray urodziła się w 1878 roku w zamożnej irlandzkiej rodzinie. Jej matka była baronessą, a ojciec artystą amatorem. Ich małżeństwo nie było udane, zresztą rozpadło się, kiedy Eileen miała 11 lat. Wtedy pan Smith-Gray wyjechał do Włoch, aby tam całkowicie poświęcić się malarstwu. W końcu jego żona była baronessą, więc kwestie finansowe w ogóle go nie zajmowały. Eileen wraz z matką przeniosła się do Londynu i to właśnie tam rozpoczęła edukację artystyczną, którą kontynuowała w Paryżu. W międzyczasie podjęła praktykę w warsztacie, gdzie nauczyła się ozdabiać przedmioty laką, czyli żywicą używaną najczęściej w japońskiej sztuce zdobniczej. W 1910 razem ze swoim nauczycielem Seizo Sugawarrą otworzyła warsztat z laką, gdzie wytwarzali przedmioty na zamówienie. W 1922 Eileen już jako doświadczona projektantka, otworzyła w Paryżu swój własny sklep z meblami. Nazwała go ironicznie "Jean Desert", gdzie "Jean" miał być wyimaginowanym właścicielem sklepu - mężczyzną, a "Desert" odnosiło się do pustyni, bo po prostu uwielbiała pustynie.

Witryna sklepu z meblami Eileen Gray przy Rue du Faubourg Saint-Honore w Paryżu 

Kiedy Eileen Gray prowadziła "Jean Desert" w Paryżu była już znaną projektantką odnoszącą sukcesy. Poznała wtedy Jeana Badoviciego, architekta i redaktora magazynu L'Architecture Vivante, który chciał napisać o niej artykuł. Później oboje się w sobie zakochali i postanowili wybudować wspólny dom nad morzem. Nietypowa nazwa willi E1027 jest skrótem ich akronimów :

E - Eileen
10 - Jean (dziesiąta litera alfabetu)
2 - Badovici (druga litera alfabetu)
7 - Gray (siódma litera alfabetu)

Eileen Gray, Willa E1027, 1926-1929
Plan Willi E1027, Eileen Gray

Początkowo dom miał być wspólnym projektem Gray i Badoviciego, jednak to Eileen sama go zaprojektowała. Budowa trwała od 1926 do 1929 roku. Prosta i oszczędna w formie willa powstała w otoczeniu przyrody na Lazurowym Wybrzeżu, niedaleko Monako. Na dachu znajdował się ogród do kąpieli słonecznych. Dla Gray dom był ludzką muszlą, mówiła że to "żywy organizm (...) skorupa człowieka, jego przedłużenie, wyzwolenie, duchowa emanacja". Z tym stwierdzeniem nie zgadzał się Le Corbusier, przyjaciel Jeana Badoviciego, który uważał że jedynym, czym może być dom to "maszyną do mieszkania". Corbusier miał pretensje do Eileen, że nie stosuje jego pięciu punktów nowoczesnej architektury. Prawdopodobnie nie lubił jej także dlatego, że odrzuciła jego względy, co bardzo zraniło jego dumę. 

Josephin Ritschel, ilustracje do Wrap Magazine przedstawiające po lewej Le Corbusiera, a po prawej Eileen Gray na tle willi E1027
Kadr z filmu "Cena Pragnień" z 2015 roku, opowiadający historię Eileen Gray i Willi E1027

Eileen Gray zaprojektowała także meble do E1027, które współgrały z wnętrzem, będąc jednocześnie dopełnieniem architektury. 

Wnętrze domu E1027 z meblami projektu Eileen Gray

Po lewej Le Corbusier ze swoją żoną, po prawej Jean Badovici w willi E1027, fotografię wykonała Eileen Gray

Związek z Badoviciem się rozpadł. Pełnoprawnym właścicielem domu został Jean, a Gray wyprowadziła się i nie rościła sobie praw do własności. Podczas wojny w E1027 zamieszkał sam Le Corbusier, który stopniowo doprowadził dom do ruiny. Zachowywał się skandalicznie, malując nago ozdabiał ściany erotycznymi freskami. Kiedy wojna się skończyła, a on został zmuszony do eksmisji było już za późno, żeby to wszystko odkręcić. Prasa przypisywała mu projekt willi, a on nie zaprzeczał. Mówił, że to jego dom, milcząc na temat domniemanego autorstwa budynku. Jakby tego było mało, Corbusier postanowił wybudować drewnianą budę bezpośrednio nad willą E1027, która szpeciła krajobraz. 

Nagi Le Corbusier malujący freski na ścianach willi E1027

Freski Le Corbusiera w Willi E1027

Widok na Willę E1027 Eileen Gray i drewnianą budę bezpośrednio nad nią

W 1965 roku Le Corbusier utonął w morzu u stóp obu budowli - E1027 projektu Eileen oraz zaprojektowanej przez siebie drewnianej budy. Dzisiaj willa Eileen Gray jest znana głównie z powodu ekscentryka i światowej sławy artysty, który pozostawił po sobie freski na ścianach domu. Warto też pamiętać, że willa E1027 powstała kilka lat wcześniej niż słynna Willa Savoye w Poissy, projektu Corbusiera. 


Krótka historia muzeum

Krótka historia muzeum

Czym właściwie w dzisiejszych czasach jest muzealnictwo? Mamy muzea historyczne, przyrodnicze, oczywiście muzea sztuki i mnóstwo innych. Każde z nich gromadzi pewne zbiory, chroni je i udostępnia zwiedzającym. Jednak zanim do tego doszło, muzea musiały się uformować, żebyśmy dziś mogli je odwiedzać. Jak to się zaczęło? Zacznijmy od początku...



W starożytności muzeum oznaczało świątynię Muz, czyli bogiń sztuki i nauki, które w niej mieszkały. Według mitologii były córkami Zeusa i Mnemozyne. Nazywały się kolejno : Kalliope, Klio, Erato, Euterpe, Melpomene, Polihymnia, Talia, Terpsychora i Urania.

Grecy i Rzymianie zapoczątkowali gromadzenie pamiątek w świątyniach. Pierwszą galerią sztuki stała się Pinakoteka ateńska, w której wystawiano obrazy słynnych malarzy. Sztuka miała służyć ogółowi i w pewnym sensie była własnością ludu.


Muzealnictwo wywodzi się z kolekcjonerstwa. W renesansie wraz z powstaniem prywatnego mecenatu zrodziła się potrzeba obcowania z przedmiotem luksusu, a gromadzenie dzieł sztuki, będące wcześniej obowiązkiem władców, stało się modne. Arystokraci zostawali kolekcjonerami i mecenasami. Ich pozycja społeczna zmuszała ich do posiadania dobrego gustu artystycznego i otaczania się pięknymi przedmiotami. Jednak taką możliwość mieli tylko najbogatsi, głównie arystokracja i bogate mieszczaństwo. To oni brali udział w rywalizacji, której przedmiotem byli artyści i ich dzieła.

Popyt na sztukę wzrastał, co przyczyniło się do utworzenia rynku dzieł sztuki. Jednym z ważniejszych wydarzeń było pojawienie się drukowanego katalogu przedmiotów wystawionych na sprzedaż. Pierwszy taki katalog opublikowano w Holandii w 1616 roku.

Jean Antoine Watteau, Szyld sklepu Gersainta, 1719

Dopiero w wieku XVIII w duchu epoki oświecenia zrodziła się myśl utworzenia muzeum. Do jego powstania przyczynili się przedstawiciele warstwy średniej, głównie pisarze i artyści, którzy nie mieli dostępu do sztuki. Pierwszą tego typu nowoczesną instytucją stało się Muzeum Brytyjskie, założone w 1753 roku na bazie prywatnych zbiorów Hansa Salomane'a - lekarza, przyrodnika i kolekcjonera.

Muzea odegrały ogromną rolę w rozwoju sztuki, która stała się dostępna dla każdego. Mało tego, dziś nawet nie musimy wychodzić z domu, bo siedząc sobie w łóżku możemy wirtualnie zwiedzać wielkie muzea świata, kiedy tylko chcemy.
Copyright © 2014 Sztuki Nigdy Nie Za Wiele , Blogger