Eileen Gray i jej modernistyczna willa E1027

Wnętrze domu E1027 z meblami projektu Eileen Gray i freskami Le Corbusiera

Eileen Gray to architektka i projektantka mebli, pochodząca z Irlandii, która dziś jest uznawana za jedną z pionierek wczesnego modernizmu w architekturze. Jednak nie zawsze tak było. Za życia jej projekty i realizacje nie zostały docenione, mało tego - nawet były przypisywane komuś innemu! Komu? Jednemu z najsłynniejszych architektów XX wieku, o ile nie jednemu z najsłynniejszych architektów w ogóle. Le Corbusierowi.

Jednak zanim do tego wszystkiego doszło...

Eileen Gray urodziła się w 1878 roku w zamożnej irlandzkiej rodzinie. Jej matka była baronessą, a ojciec artystą amatorem. Ich małżeństwo nie było udane, zresztą rozpadło się, kiedy Eileen miała 11 lat. Wtedy pan Smith-Gray wyjechał do Włoch, aby tam całkowicie poświęcić się malarstwu. W końcu jego żona była baronessą, więc kwestie finansowe w ogóle go nie zajmowały. Eileen wraz z matką przeniosła się do Londynu i to właśnie tam rozpoczęła edukację artystyczną, którą kontynuowała w Paryżu. W międzyczasie podjęła praktykę w warsztacie, gdzie nauczyła się ozdabiać przedmioty laką, czyli żywicą używaną najczęściej w japońskiej sztuce zdobniczej. W 1910 razem ze swoim nauczycielem Seizo Sugawarrą otworzyła warsztat z laką, gdzie wytwarzali przedmioty na zamówienie. W 1922 Eileen już jako doświadczona projektantka, otworzyła w Paryżu swój własny sklep z meblami. Nazwała go ironicznie "Jean Desert", gdzie "Jean" miał być wyimaginowanym właścicielem sklepu - mężczyzną, a "Desert" odnosiło się do pustyni, bo po prostu uwielbiała pustynie.

Witryna sklepu z meblami Eileen Gray przy Rue du Faubourg Saint-Honore w Paryżu 

Kiedy Eileen Gray prowadziła "Jean Desert" w Paryżu była już znaną projektantką odnoszącą sukcesy. Poznała wtedy Jeana Badoviciego, architekta i redaktora magazynu L'Architecture Vivante, który chciał napisać o niej artykuł. Później oboje się w sobie zakochali i postanowili wybudować wspólny dom nad morzem. Nietypowa nazwa willi E1027 jest skrótem ich akronimów :

E - Eileen
10 - Jean (dziesiąta litera alfabetu)
2 - Badovici (druga litera alfabetu)
7 - Gray (siódma litera alfabetu)

Eileen Gray, Willa E1027, 1926-1929
Plan Willi E1027, Eileen Gray

Początkowo dom miał być wspólnym projektem Gray i Badoviciego, jednak to Eileen sama go zaprojektowała. Budowa trwała od 1926 do 1929 roku. Prosta i oszczędna w formie willa powstała w otoczeniu przyrody na Lazurowym Wybrzeżu, niedaleko Monako. Na dachu znajdował się ogród do kąpieli słonecznych. Dla Gray dom był ludzką muszlą, mówiła że to "żywy organizm (...) skorupa człowieka, jego przedłużenie, wyzwolenie, duchowa emanacja". Z tym stwierdzeniem nie zgadzał się Le Corbusier, przyjaciel Jeana Badoviciego, który uważał że jedynym, czym może być dom to "maszyną do mieszkania". Corbusier miał pretensje do Eileen, że nie stosuje jego pięciu punktów nowoczesnej architektury. Prawdopodobnie nie lubił jej także dlatego, że odrzuciła jego względy, co bardzo zraniło jego dumę. 

Josephin Ritschel, ilustracje do Wrap Magazine przedstawiające po lewej Le Corbusiera, a po prawej Eileen Gray na tle willi E1027
Kadr z filmu "Cena Pragnień" z 2015 roku, opowiadający historię Eileen Gray i Willi E1027

Eileen Gray zaprojektowała także meble do E1027, które współgrały z wnętrzem, będąc jednocześnie dopełnieniem architektury. 

Wnętrze domu E1027 z meblami projektu Eileen Gray

Po lewej Le Corbusier ze swoją żoną, po prawej Jean Badovici w willi E1027, fotografię wykonała Eileen Gray

Związek z Badoviciem się rozpadł. Pełnoprawnym właścicielem domu został Jean, a Gray wyprowadziła się i nie rościła sobie praw do własności. Podczas wojny w E1027 zamieszkał sam Le Corbusier, który stopniowo doprowadził dom do ruiny. Zachowywał się skandalicznie, malując nago ozdabiał ściany erotycznymi freskami. Kiedy wojna się skończyła, a on został zmuszony do eksmisji było już za późno, żeby to wszystko odkręcić. Prasa przypisywała mu projekt willi, a on nie zaprzeczał. Mówił, że to jego dom, milcząc na temat domniemanego autorstwa budynku. Jakby tego było mało, Corbusier postanowił wybudować drewnianą budę bezpośrednio nad willą E1027, która szpeciła krajobraz. 

Nagi Le Corbusier malujący freski na ścianach willi E1027

Freski Le Corbusiera w Willi E1027

Widok na Willę E1027 Eileen Gray i drewnianą budę bezpośrednio nad nią

W 1965 roku Le Corbusier utonął w morzu u stóp obu budowli - E1027 projektu Eileen oraz zaprojektowanej przez siebie drewnianej budy. Dzisiaj willa Eileen Gray jest znana głównie z powodu ekscentryka i światowej sławy artysty, który pozostawił po sobie freski na ścianach domu. Warto też pamiętać, że willa E1027 powstała kilka lat wcześniej niż słynna Willa Savoye w Poissy, projektu Corbusiera. 


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Copyright © 2014 Sztuki Nigdy Nie Za Wiele , Blogger